🌱 Ауыл шаруашылығы – өңір экономикасының негізгі драйверлерінің бірі. Соңғы 8 жылда Түркістан облысында ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі 2,2 есе артып, 1,2 трлн теңгеге жетті. Бұл көрсеткіш 2018 жылы 551,1 млрд теңге болған. Жалпы өндірілген ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі бойынша Түркістан облысы республикада көш бастап келеді.
💰 Агроөнеркәсіп кешеніне 1 трлн теңгеге жуық инвестиция тартылды. Биыл ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 106 мың гектарға ұлғайтылып, 919,4 мың гектарды құрады. Салыстырмалы түрде айтсақ, 2018 жылы егіс көлемі 813,5 мың гектар болған.
💧 Мемлекет басшысының су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу жөніндегі тапсырмасы аясында биыл 27 мың гектар жерге енгізу жоспарланған болатын. Алайда бұл көрсеткіш 50 мың гектарға жеткізіліп, жоспар екі есеге жуық артығымен орындалмақ. Нәтижесінде су үнемдеу технологиялары енгізілген жалпы алқап 164 мың гектарды құрап, 280 млн текше метр ағын су үнемдеуге қол жеткізіледі.
🌱 Мақта өнімін тек шикізат ретінде экспорттауға тәуелділікті азайтып, дайын өнім өндіруге көшу мақсатында өңірде мақта-тоқыма кластерін құру жобасы іске асырылуда. Облыста жалпы құны 201 млрд теңгені құрайтын 5 инвестициялық жобаны жүзеге асыру жоспарланған. Нәтижесінде жылына 229,5 мың тонна дайын өнім өндіріліп, 7 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылады деп күтіліп отыр. Осы бағытта «Түркістан мақта агроөнеркәсіп кешені» ЖШС-ның ірі инвестициялық жобасы жүзеге асырылуда. Жоба аясында 11 зауытты іске қосу жоспарланып, бүгінде 5 зауыт іске қосылды. Атап айтқанда, 2 мақта өңдеу зауыты, тамшылатып суару таспаларын өндіретін зауыт, ПВХ құбырларын өндіретін зауыт, жіп иіру фабрикасы пайдалануға берілді. Жаңа су үнемдеу технологиясымен 52 мың гектарға мақта егілді. Жоба аясында 1 200 адам жұмыспен қамтылды. Одан бөлек, мақта кластері аясында 2026-2028 жылдар аралығында 4 жоба жүзеге асырылмақ. Нақтырақ айтқанда өңірде тоқыма фабрикасы, жіп өндіру кәсіпорнындары, шитті мақтаны қайта өңдеу зауыты салынады.
🌽 Жүгері кластерін дамыту аясында Шардара ауданында жылына 150 мың тонна жүгері өңдейтін зауыттың құрылысы аяқталды. Кәсіпорында крахмал, сірне, тағамдық глюкоза, жүгері майы және түйіршіктелген құрама жем секілді 20-дан астам өнім түрі өндіріледі. Зауыт өнімдерін ішкі нарыққа жеткізумен қатар, Азия және Еуропа елдеріне экспорттау жоспарланып отыр.
🍅 Түркістан облысында жылыжай шаруашылығы қарқынды дамып келеді. Бүгінде жылыжайдың жалпы көлемі 1006,7 гектарды құрап, Түркістан облысының республикадағы үлесі 72 пайызға жетті. Өткен жылы жылыжайлардан 113 мың тоннадан астам көкөніс өнімі жиналып, маусымаралық кезеңде ел қажеттілігінің 45 пайызын қамтамасыз етті. Ал осы жылдың алғашқы 4 айында 38,2 мың тонна өнім жиналды.
🥒 Өнеркәсіптік жылыжайларды дамыту бағытында жалпы құны 534,2 млрд теңгені құрайтын 3 жоба жүзеге асырылуда. Бұл жобалар нәтижесінде 1 225 жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Сонымен қатар жылыжай өнімдерінің өндірісі қосымша 102 мың тоннаға артып, маусымаралық кезеңде республика халқын отандық көкөніспен 100% қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
🍌 Соңғы жылдары жылыжай шаруашылықтары субтропикалық дақылдарды өсіру технологияларын меңгеріп, табыстылығы жоғары өнім түрлерін өндіруге көше бастады. 2025 жылы жылыжай шаруашылықтарынан 550 тонна банан, 3,2 мың тонна лимон, 13 мың тонна құлпынай өндірілді.
🐄 Мал шаруашылығының дамуы бойынша облыс республикада жетекші орында. Республикадағы ұсақ малдың 20 пайызы (5224,5 мың бас), ірі қара малдың 13 пайызы (1249,6 мың бас), түйенің 14 пайызы (44,8 мың бас), жылқының 10 пайызы (530,9 мың бас) және құс басының 5 пайызы (2260,2 мың бас) Түркістан облысының үлесінде. Сонымен қатар экспортқа шығарылатын ірі қара мал етінің 80 пайызы, қой етінің 75 пайызы облыстың еншісінде. Осы жылдың алғашқы 5 айында 4,2 мың тонна ірі қара мал еті, 9,4 мың тонна қой еті экспортқа бағытталды.
🥩 Ет кластерін дамыту бағытында 8 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Аталған жобалардың нәтижесінде жылына 18 мың тонна ет, 90 мың тонна өңделген ет өндірілмек.
🎯 «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша 2023-2025 жылдарға республикалық бюджеттен 30,2 млрд теңге қаржы қаралды. Биыл 7 бағыт бойынша 1 115 жобаға республикалық бюджеттен 15,3 млрд теңге несие беру жоспарланған.
***
ЗА 8 ЛЕТ ОБЪЕМ ПРОДУКЦИИ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА В ТУРКЕСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ ВЫРОС В 2,2 РАЗА
Сельское хозяйство является одним из ключевых драйверов экономики региона. За последние восемь лет объем валовой продукции сельского хозяйства в Туркестанской области увеличился в 2,2 раза и достиг 1,2 трлн тенге. Для сравнения: в 2018 году этот показатель составлял 551,1 млрд тенге. В целом Туркестанская область лидирует в республике по объему производимой сельскохозяйственной продукции.
В агропромышленный комплекс региона привлечено порядка 1 трлн тенге инвестиций. В текущем году площадь посевов сельскохозяйственных культур увеличилась на 106 тыс. гектаров по сравнению с прошлым годом и составила 919,4 тыс. гектаров. В 2018 году общая посевная площадь составляла 813,5 тыс. гектаров.
В рамках выполнения поручения Главы государства по широкому внедрению водосберегающих технологий в этом году предусмотрено охватить ими 27 тыс. гектаров земель. Однако данный показатель будет доведен до 50 тыс. гектаров, то есть план будет перевыполнен почти в два раза. В результате общая площадь земель с внедренными водосберегающими технологиями составит 164 тыс. гектаров, что позволит сэкономить 280 млн кубических метров поливной воды.
С целью снижения зависимости от экспорта хлопка в виде сырья и перехода к производству готовой продукции в регионе реализуется проект по созданию хлопково-текстильного кластера. В области планируется запуск пяти инвестиционных проектов общей стоимостью 201 млрд тенге. В результате ожидается выпуск 229,5 тыс. тонн готовой продукции в год и создание более семи тысяч новых рабочих мест. В данном направлении крупный инвестиционный проект реализует ТОО «Туркестанский хлопковый агропромышленный комплекс». В рамках проекта запланирован запуск 11 заводов, из которых на сегодняшний день введено в эксплуатацию пять. В частности, запущены два хлопкоперерабатывающих завода, завод по производству лент капельного орошения, завод по производству труб ПВХ и прядильная фабрика.
Хлопком с применением новых водосберегающих технологий засеяно 52 тыс. гектаров. В рамках проекта работой обеспечены 1 200 человек. Кроме того, в период с 2026 по 2028 годы в рамках хлопкового кластера будет реализовано еще четыре проекта: в регионе построят текстильную фабрику, предприятия по производству пряжи и завод по переработке хлопчатника.
В рамках развития кукурузного кластера в Шардаринском районе завершено строительство завода по переработке кукурузы мощностью 150 тыс. тонн в год. Предприятие выпускает более 20 видов продукции, включая крахмал, патоку, пищевую глюкозу, кукурузное масло и гранулированные комбикорма. Продукцию завода планируется поставлять как на внутренний рынок, так и экспортировать в страны Азии и Европы.
В Туркестанской области динамично развивается тепличное хозяйство. На сегодняшний день общая площадь теплиц составляет 1006,7 гектара, а доля региона в республиканском объеме достигла 72%. В прошлом году в теплицах было собрано более 113 тыс. тонн овощной продукции, что в межсезонье обеспечило 45% потребности страны. За первые четыре месяца текущего года собрано 38,2 тыс. тонн продукции.
В направлении развития промышленных теплиц реализуются три проекта общей стоимостью 534,2 млрд тенге. Ожидается, что благодаря данным проектам будет создано 1 225 новых рабочих мест. При этом производство тепличной продукции увеличится дополнительно на 102 тыс. тонн, что позволит на 100% обеспечить население республики отечественными овощами в межсезонный период.
В последние годы тепличные хозяйства освоили технологии выращивания субтропических культур и переходят на производство высокорентабельных видов продукции. В 2025 году в теплицах области было произведено 550 тонн бананов, 3,2 тыс. тонн лимонов и 13 тыс. тонн клубники.
Область также занимает лидирующие позиции в республике по развитию животноводства. На долю Туркестанской области приходится 20% мелкого рогатого скота страны (5224,5 тыс. голов), 13% крупного рогатого скота (1249,6 тыс. голов), 14% верблюдов (44,8 тыс. голов), 10% лошадей (530,9 тыс. голов) и 5% птицы (2260,2 тыс. голов). Кроме того, регион обеспечивает 80% экспорта говядины и 75% экспорта баранины республики. За первые пять месяцев этого года на экспорт было направлено 4,2 тыс. тонн говядины и 9,4 тыс. тонн баранины.
В целях развития мясного кластера реализуются восемь инвестиционных проектов. Результатом их запуска станет производство 18 тыс. тонн мяса и 90 тыс. тонн переработанной мясной продукции в год.
По программе «Ауыл аманаты» на 2023-2025 годы из республиканского бюджета было предусмотрено 30,2 млрд тенге. В текущем году по семи направлениям планируется выдать кредиты из республиканского бюджета на сумму 15,3 млрд тенге для реализации 1 115 проектов.