Соңғы жылдары Түркістан облысы Қазақстандағы экотуристік әлеуеті жоғары өңірлердің біріне айналды. Жаңа инфрақұрылымның дамуы, табиғи аймақтарды қорғау шараларының күшеюі және туристік ағымның артуы экологиялық туризмді өңір экономикасының маңызды саласына айналдырып отыр. Бүгінде Түркістандағы экотуризм табиғи ресурстарды сақтай отырып, туристерге ерекше тәжірибе ұсынуды мақсат етеді. Ал экологтардың пікірінше, алдағы бес жылда өңір жасыл туризмнің аймақтық орталығына айналу мүмкіндігіне ие.
Түркістандағы экотуризмнің қазіргі жағдайына тоқталсақ
Табиғи нысандардың көпқырлылығы: Облыс аумағында биологиялық әртүрлілігі жоғары бірнеше қорғалатын территория бар: Ақсу-Жабағылы биосфера қорығы, Сырдария–Түркістан ұлттық паркі, Қаратау мемлекеттік қорығы, Боралдай шатқалы мен Қызылқұм аймағы. Бұл аумақтарда 1500-ден астам өсімдік түрі, оның ішінде эндемиктер, сондай-ақ арқар, барыс, сілеусін, түрлі жыртқыш құстар сияқты ел сирек көретін фауна шоғырланған. Туристер үшін бұл табиғи әртүрлілік негізгі тартымдылыққа ие.
Экосоқпақтар мен турөнімдердің дамуы
Экологиялық маршруттар кеңейіп, инфрақұрылым біртіндеп жаңартылуда. Фото-сафари, құстарды бақылау, тау жорығы, этноэкотуризм, геотуризм форматтары тереңірек дамып келеді. Әсіресе Ақсу-Жабағылы аумағындағы қызғалдақ маусымындағы турлар халықаралық нарыққа шығып үлгерді. Боралдай мен Қаратауда веломаршруттар, шағын лагерлер, гидтік қызметтер саны артты. Жергілікті тұрғындар да қонақ үйлер, этноауылдар ашып, табиғи өнімдер өндіру арқылы экотуристік индустрияның бір бөлігіне айналып отыр.
Экологиялық менеджменттің жақсаруы
Өңірде қалдықтарды басқару жүйесі жетілдіріліп, табиғат аймақтарындағы бақылау күшейтілуде. Бірқатар қорықтарда биотехникалық шаралар, жабайы жануарлар популяциясын мониторингтеу жүйесі, өрт қауіпсіздігі шаралары қолға алынған. Бұл табиғи ресурстарды сақтай отырып, тұрақты туризм қалыптастырудың негізі саналады.
Эколог мамандардың пікірлері
Биоалуантүрлілік жөніндегі эколог Айжан Тұрлыбекованың айтуынша: «Түркістанда экотуризм қарқынды дамып жатыр, бірақ басты құндылық — табиғи ресурстардың әлі бұзылмағандығы. Қаратау мен Боралдайдағы биологиялық әртүрлілік әлемдік масштабта бағалы. Егер туристік ағымды дұрыс реттесек, өңір экотуризмнің эталонына айналуы мүмкін».
Экожүйелерді басқару маманы Серік Жолдасұлы алдағы бес жылда цифрландырудың рөліне назар аударады: «Ақылды мониторинг, GPS бақылау, электронды рұқсат жүйесі енгізілсе, қорғалатын аймақтардағы жүктеме азаяды. Бұл экотуризмді қауіпсіз әрі басқарылатын салаға айналдырады».
Климатологиялық зерттеуші Ләйлә Әбдімәлік климат өзгерісінің әсері туралы ескертеді:«Бес жыл ішінде өңірде құрғақшылықтың күшеюі мүмкін. Сол себепті аймақтың су ресурстарын қорғау және жасыл инфрақұрылымды көбейту — экотуризмнің тұрақты дамуы үшін негізгі фактор».
Алдағы 5 жылға болжам: Түркістан экотуризмінің даму бағыттары
Халықаралық турөнімдердің қалыптасуы: Алдағы жылдары Ақсу-Жабағылы мен Қаратау биосфера резерваты шетелдік экотуристер үшін тұрақты бағытқа айналады. Сырдария–Түркістан ұлттық паркінің жаңа экотропалары мен бақылау алаңдары да халықаралық стандарттарға жақындайды.
Цифрлық экотуризмнің дамуы
Экологтар болжамынша, бес жыл ішінде өңірде табиғи аймақтарға электронды рұқсат беру жүйесі, цифрлық карталар мен туристік мониторинг платформалары қалыптасады. Бұл табиғатты қорғау шараларын күшейтіп, келушілердің қауіпсіздігін арттырады.
Жергілікті қауымдастықтардың рөлінің өсуі
Алдағы 5 жылда экотуризмнің әлеуметтік тиімділігі арта түседі деп күтіледі. Ауыл тұрғындары жаңа қызмет түрлерін-гидтік мектептер, экологиялық кэмпингтер, органикалық өнімдер өндірісін-дамытуға белсенді қатысады. Бұл аймақтың әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын күшейтеді.
Биоалуантүрлілікті қорғау шараларының кеңеюі
Экологтардың болжауынша, сирек кездесетін жануарлардың популяциясы тұрақтана бастайды. Қар барысы, арқар және жыртқыш құстарға арналған қорғау аймақтары кеңейтіліп, ғылыми мониторинг тереңдейді.
“Жасыл бренд” қалыптасуы
«Түркістан облысы этномәдени мұра мен табиғи ландшафттарды біріктіретін ұлттық деңгейдегі экотуристік брендке айналады. Бес жыл ішінде өңір Орталық Азиядағы жетекші экотуризм орталықтарының біріне айналады деген болжам бар.
Түркістандағы экотуризм қазіргі кезеңде даму траекториясына түскен, болашағы айқын сала болып отыр. Табиғи байлықтардың молдығы, инфрақұрылымның жақсаруы және қоғамның экологиялық мәдениетінің өсуі – өңірдің басты артықшылықтары. Экологтардың пікірлері мен сараптамалық болжамдарына сүйенсек, алдағы бес жылда Түркістан экотуризмі цифрландыру, табиғатты қорғау және халықаралық нарыққа шығу бағыттарында айтарлықтай ілгерілейді. Бұл жағдай өңірдің табиғи мұрасын сақтай отырып, ел экономикасына да, ішкі туризмнің сапалы дамуына да серпін береді.
JSK Enter Media