2018 жылдан бері Түркістан облысының орталығына айналған Түркістан қаласы экологиялық тұрғыда да бірқатар маңызды трансформациядан өтті. Қаланың даму қарқынымен бірге табиғатқа қысым да арта түскенімен, жергілікті билік пен экология саласының мамандары экологиялық ахуалды жақсартуға бағытталған нақты шараларды іске асырып жатыр деп жиі айтады. Анық-қанығына қалам тербеп көрелік.
Ауа сапасының жақсаруы
Түркістан қаласында атмосфералық ауаның ластануы соңғы жылдары айтарлықтай төмендеді-ресми мәліметтерге сәйкес, 65%-ға дейін түскен. Бұл-қаланың экологиялық басымдығына жасалған нәтижелі қадамдардың бірі. Сондай-ақ экология департаменті ластаушы заттардың жалпы шығарындысын 22%-ға қысқартқанын хабарлады. Бұл жетістіктерге тек ауаны тазарту шаралары ғана емес, қаладағы жасыл белдеу кеңейтуі де үлес қосқан. Мысалы, муниципалитет 13 629 гектарға дейін көшеттер отырғызып, орманды аймақтарды қалпына келтіруді қарқынды жалғастырып отыр. Әсері қала көшелері шаңнан арылып, жасыл белдеуге толы.
Оған қоса каланың экологиялық бақылауы да күшейіп келеді — «Қазгидромет» пен экология басқармасы бірлесіп қалада атмосфералық ауа сапасын өлшейтін автоматты 5 бақылау қондырғысын орнатқан. Бұл қондырғылар әр 20 минут сайын деректерді жаңартып отырады, ал нәтижелер «AIR KZ» қосымшасы арқылы көпшілікке қолжетімді.
Жасыл аймақтарды кеңейту және табиғат ресурстарын қалпына келтіру
Жасыл белдеуді кеңейту Түркістанның экологиялық стратегиясының маңызды бөлігі. Облыстың «Жасыл аймақ» бағдарламасы аясында Түркістан қаласы мен қосымша аудандарда мыңдаған гектар ағаш-бұта көшеттері егілді. Аталмыш белдеу тек эстетикалық функция атқарып қана қоймай, шаһарлық микроклиматты реттеуге, ылғалдылықты арттыруға және ауаның ластануын тежеуге ықпал етеді деп есептеледі. Облыстық табиғи ресурстар басқармасының дерегінше, қалада «Ескек есу каналы», «Шаға жағажайы», «Қосқорған-2» және «Қосқорған» су қоймалары салу арқылы ылғалдылық пен табиғи су балансын реттеу жоспарланған.
Экологиялық мониторинг және заңдық қадағалау
Түркістан облысы бойынша экология департаменті заң талаптарының орындалуын тексеру үшін тұрақты жұмыстар жүргізеді. Мысалы, 2022 жылдың бірінші жартысында департамент 33 экологиялық тексеріс өткізіп, 151 әкімшілік іс қозғады — нәтижесінде 327 миллион теңгеге жуық айыппұл салынды. Сонымен қатар, экологиялық реттеу органы мемлекеттік жоспарларға экологиялық индикаторларды енгізуді қолға алды. Ендеше жақын аралықта жасыл көрсеткіштерге сәйкес жобаларға басымдық беріліп, оларды қаржыландыру әрі бақылау жеңілдейді.
Өнеркәсіп және экологиялық қауіптер
Бір жағынан, Түркістан өңірінде өнеркәсіптік нысандар белсенділігі артып отыр. Алайда кейбір аудандарда-мысалы, Кентау қаласында экологиялық қатерлер бар. Экология министрлігінің бұйрығына сәйкес, Кентау қаласындағы өнеркәсіптік аймақ «төтенше экологиялық жағдай» аймағына жатқызылды.Бұл шешім аумақтың мониторингі мен экологиялық бақылауды күшейту қажеттігін көрсетеді.
Сарапшылар көзқарасы
Экологиялық сала мамандары Түркістан қаласындағы ілгерілеушілікті жалпы жағымды бағалайды. «Атмосфералық ауадағы ластанудың айтарлықтай төмендеуі мен жасыл кеңістіктің ұлғаюы-бұл жүйелі экологиялық саясаттың нәтиесі»,-дейді өңірдік экология басқармасы өкілдері. Ғалымдар мен сарапшылар қаладағы экологиялық мониторингті одан әрі дамыту қажет деп есептейді: автоматты бақылау жүйесін кеңейту, экологиялық статусты тұрақты бағалау және «жасыл зона» желісін нығайту маңызды деп саналады. Сонымен бірге кейбір экологтар өнеркәсіптік нысандардың экологиялық бақылауын күшейтуге шақырады. Кентау сияқты аймақтардағы аса ластаушы өндірістерге деген назарды арттыру, оларды экологиялық талаптарға сәйкестендіру-тұрақты даму үшін шешуші міндет екені жиі айтылады.
Қалалық және облыстық деңгейдегі экологиялық саясат-Түркістанның тұрақты дамуының негізі. Соңғы жеті жылда атмосфералық ауа сапасы жақсарғаны, жасыл белдеудің кеңеюі, мониторинг жүйесінің құрылуы-бәрі қоршаған ортаны қорғауға бағытталған нақты қадамдар. Дегенмен, өндірістік қауіптер мен кейбір экологиялық тәуекелдер әлі де өзекті болып қала береді. Сарапшылардың пікірінше, қаланың әрі қарай экологиялық дамуы үшін жасыл инфрақұрылымды кеңейту, өнеркәсіпті экологиялық талаптарға сәйкестендіру және тұрғындар арасында экологиялық сана қалыптастыру-басты бағыттар болуы тиіс.
JSK Enter Media