Қазақстанның шекаралық аймақтарында сауданы дамыту елдің экономикалық интеграциясы мен жергілікті халықтың өмір сүру сапасын арттыруда маңызды рөл атқарады. Бұл аймақтар транзиттік дәліздер, кедендік өткізу пункттері және сыртқы сауда ағындарының торабында орналасқандықтан, сауда көлемін ұлғайту мен бағаны тұрақтандыру мәселелері әсіресе өзекті. Түркістан облысы осы тұрғыда үлгі бола алады, себебі өңір халықаралық және ішкі нарыққа бағытталған стратегияны жүйелі түрде жүзеге асырып келеді.
Түркістан географиялық орналасуы жағынан стратегиялық маңызды. Ол Өзбекстанмен шекаралас, Орталық Азияның негізгі логистикалық дәліздерінің бірі болып саналады. Осы ерекшелік өңірді экспорттық және транзиттік тауар айналымында тиімді платформаға айналдырады. Экономист мамандардың айтуынша, шекаралық аймақтардағы сауда инфрақұрылымын дамыту тек экономикалық көрсеткіштерді арттырып қана қоймай, халықтың әлеуметтік жағдайына да оң әсерін тигізеді. Түркістанда соңғы жылдары салынған логистикалық хабтар, қойма кешендері мен кедендік терминалдар сауда процесін жеңілдетіп, өнімдер қозғалысын жеделдетті.
Түркістан мысалында тұрақты бағаны бекіту механизмі де маңызды фактор ретінде көрінеді. Ауыл шаруашылығы өнімдері, жеміс-жидек, көкөніс және сүт өнімдерінің бағасы маусымдық және экспорттық сұранысқа байланысты құбылмалы болғандықтан, жергілікті билік тұрақты баға саясатын енгізуде. Бұл тұтынушылар мен өндірушілер үшін сенімділікті арттырады, нарықтағы тепе-теңдікті сақтайды. Мысалы, фермерлер мен көтерме саудагерлер үшін баға шегін белгілеу, келісімшарттар мен субсидиялар арқылы бағаны тұрақтандыру шаралары қолға алынған.
Сарапшылардың пікірінше, Түркістан тәжірибесі басқа шекаралық аймақтарға да үлгі болуы мүмкін. Логистикалық инфрақұрылымның жаңартылуы, кедендік рәсімдердің жеңілдетілуі және баға тұрақтылығы аймақтың сауда әлеуетін едәуір арттырды. Экономика талдаушысы А.Бердіқұлов: «Түркістанның шекаралық саудасын дамытудың басты қырлары – инфрақұрылым, транзит мүмкіндігі және баға тұрақтылығы. Бұл үш элемент үйлескенде өңір экономикасының өсуі айқын көрінеді», – дейді.
Сонымен қатар, Түркістандық тәжірибе көрсеткендей, тұрақты баға бекіту экспортқа шығатын өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін де арттырады. Кәсіпкерлер тауарларын шетелдік нарыққа сенімді жеткізе алады, ал импортқа тәуелділікті төмендету арқылы ішкі нарықтағы бағаның тұрақтылығы қамтамасыз етіледі. Бұл әсіресе агроөнеркәсіптік секторға тән, себебі маусымдық толқулар мен климаттық өзгерістер бағаларды күрт ауыстырып, фермерлер мен тұтынушыларға кері әсер етеді.
Түркістандағы сауда-саттықты дамытуға бағытталған мемлекеттік шаралар да үлкен рөл атқарады. Субсидиялар, несие жеңілдіктері және кедендік жеңілдіктер саудагерлер мен шағын кәсіпорындарға қолдау болып отыр. Сонымен қатар, логистикалық инфрақұрылымды дамыту экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтуде. Түркістан арқылы жыл сайын өңірден ішкі және көрші елдер нарығына бағытталған жүздеген мың тонна өнім өтеді.
Сонымен Қазақстанның шекаралық аймақтарында сауданы дамыту және тұрақты баға бекіту тәжірибесі-экономиканы әртараптандыру, экспорттық әлеуетті арттыру және халықтың әлеуметтік тұрақтылығын қамтамасыз етуде шешуші мәнге ие. Түркістан тәжірибесі осы механизмдердің тиімділігін нақты көрсетіп отыр: логистикалық инфрақұрылымның жаңартылуы, кедендік рәсімдердің жеңілдеуі және баға тұрақтылығы аймақ экономикасын нығайтады.
JSK Enter Media