Шымкент мегаполисі — елдегі ең қарқынды дамып келе жатқан қалалардың бірі. Мұндағы еңбекке қабілеттіжастардың бизнес бастамаларын қолдау, жұмыссыздықтыазайту және өз ісін ашуға жағдай жасау — мемлекеттіксаясаттың басым бағыттарының қатарында. Соңғыжылдары жастар кәсіпкерлігін дамытуға бағытталғанқайтарымсыз гранттар мен жеңілдетілген қаржыландырутетіктері ауқымды түрде жүзеге асырылуда. Шымкенттегіжастар кәсіпкерлігін қолдаудың негізгі тетіктері Мемлекеттарапынан жас кәсіпкерлерге (21-35 жас аралығындағы) ұсынылатын ең тиімді екі бағыт бар: Жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған қайтарымсыз гранттар Мөлшері: Мемлекеттік стандартқа сәйкес, жаңа бизнес бастау немесе қолдағы ісін кеңейту үшін берілетінқайтарымсыз грант мөлшері 400 АЕК-ті құрайды. Талаптары мен үдеріс: Бұл грантты алу үшін үміткерміндетті түрде «Бастау Бизнес» жобасы бойыншакәсіпкерлік негіздері бойынша оқудан өтіп, сертификат алуы тиіс. Содан кейін өз бизнес-жоспарын арнайыкомиссия алдында қорғайды. Статистикалық ахуал: Шымкент қаласында бұл бағытқа сұраныс әрқашан жоғары. Мәселен, жыл сайын жүздеген немесе мыңдаған үміткерлерөтінім беріп, оның ішінен нақты экономикалық тиімділігібар, халыққа қажетті өндіріс, қызмет көрсету немесе ауылшаруашылығы жобалары (мысалы, мал шаруашылығынкеңейту, қолөнер, сүт өнімдерін өндіру) іріктеп алынады. Жастарға арналған 2,5% жеңілдетілген микрокредиттер Шарттары: Президент тапсырмасымен іске қосылған бұлбағдарлама жастар кәсіпкерлігіне тың серпін берді. Несиежылдық 2,5 пайыз жеңілдікпен беріледі. Бұл нарықтағыкоммерциялық банктердің пайыздық мөлшерлемесіменсалыстырғанда бизнес ашуға шексіз тиімді жағдай жасайды. Оператор: Қаржыландыру мен құжат қабылдаужұмыстарын «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ жәнеқалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғаубасқармасы үйлестіреді. Мақсаты: Жаңадан бизнес ашушыларға немесе жұмыс істеп тұрған шағын жобаларынкеңейтуге айналым қаражатын немесе негізгі құрал-жабдықтар сатып алуға мүмкіндік береді. Комиссия жұмысы және іріктеу критерийлері Шымкент қаласындагранттар мен жеңілдетілген несиелерді үлестіру кезіндеашықтық пен әділдікті қамтамасыз ету үшін арнайыкомиссия құрылады. Бұл комиссияның құрамына мәслихатдепутаттары, тәжірибелі кәсіпкерлер, БАҚ өкілдері, ауылшаруашылығы және ғылым саласының мамандары кіреді. Басты іріктеу критерийлері: Бизнес-жоспардыңөміршеңдігі мен өзектілігі: Жобаның шымкенттікнарықтағы сұранысқа сай болуы. Әлеуметтік маңызы: Көпбалалы аналар, ерекше қажеттіліктері бар балалардытәрбиелеп отырған ата-аналар немесе әлеуметтік осалсанаттағы жастардың бастамаларына басымдық беріледі. Жұмыс орындарын құру: Жаңа кәсіптің қосымша жұмысорындарын ашу әлеуеті. Аналитикалық түйін жәнетуындайтын мәселелер Шымкент жастары тарапынанкәсіпкерлікке деген қызығушылық жыл санап артып кележатқанымен, шешімін табуы тиіс кейбір кедергілер де бар: Бизнес-сауаттылықтың жетіспеушілігі: Көптегенжастардың идеясы жақсы болғанымен, сапалы бизнес-жоспар жазуда немесе маркетингтік есептеулер жүргізудеқиындықтар туындайды. Кепілдік мүлік мәселесі: Қайтарымсыз гранттардан өзге, микрокредиттер алубарысында жастардың көбінде банк талап ететін кепілгеқоятын мүліктің болмауы басты бөгет болып қала береді. Қорытынды ұсыныс: Шымкент қаласының Жастарресурстық орталықтары жанынан жас кәсіпкерлергеарналған менторлық (тәлімгерлік) қолдауды күшейту қажет. Бұл жастардың бизнес жобаларын тек қаржыландырыпқоймай, оларды банкроттықтан сақтандырып, тұрақтыжұмыс істейтін табысты кәсіпке айналдыруға көмектеседі. Шымкент мегаполисінде жастардың кәсіпкерлікбастамаларын қолдау, жұмыссыздық деңгейін төмендетужәне өз ісін ашуға қолайлы жағдай жасау мақсатындажүзеге асырылып жатқан ең тиімді мемлекеттік тетіктердіңбірі — жылдық 2,5 пайыздық жеңілдетілгенмикрокредиттер бағдарламасы. Бұл қаржы құралы өңірдегіжас кәсіпкерлердің бизнес бастаууына немесе жұмыс істептұрған ісін кеңейтуіне айтарлықтай серпін беруде. Бағдарламаның негізгі шарттары мен параметрлері Жастарға шарттарымен салыстырғанда өте төмен — жылдық 2,5% (және бұл мөлшерлемеден аспайды). Несиенің ең жоғары сомасы: Әрбір қатысушыға 5 миллион теңгеге дейін қаржы бөлінеді. Қайтару мерзімі: Мал шаруашылығы саласындағы жобалар үшін — 7 жылғадейін; Өзге кез келген бағыттағы бизнес үшін (қызметкөрсету, сауда, өндіріс, IT) — 5 жылға дейін. Жеңілдіктікезең (Каникул): Негізгі борыш пен сыйақыны төлеубойынша несие мерзімінің үштен бірінен аспайтын уақытқажеңілдікті кезең қарастырылған. Міндетті шарттар: Үміткер ресми түрде жеке кәсіпкер (ЖК) ретінде тіркелуітиіс және тіркелген уақыты 5 жылдан аспауы шарт. Сондай-ақ, міндетті түрде кепіл мүлігі (жылжымалы/жылжымайтынмүлік немесе ата-анасының кепілгерлігі) талап етіледі. Статистикалық көрсеткіштер және өңірлік белсенділік Бағдарлама іске қосылған сәттен бастап еліміздің барлықөңірінде, әсіресе Шымкент сияқты демографиялық өсіміжоғары мегаполисте жастар тарапынан үлкенқызығушылыққа ие болды: Бастапқы бюджет пен қамту: Бағдарламаның алғашқы кезеңдерінде Шымкент қаласыбойынша миллиардтаған теңге қарастырылып, жүздеген жаскәсіпкерді қаржыландыру жоспарланды (мысалы, алғашқыкезеңнің өзінде қала бюджетінде 1 млрд 305 млн теңгеқаралып, 260-тан астам жастың жобасы қамтылады депкөзделді). Өтінімдер ағыны: Республикалық деңгейдебағдарламаға қызығушылық танытып, «Аграрлық несиекорпорациясына» мыңдаған өтінім түсті. Статистикалықдеректерге сүйенсек, Шымкент қаласы өтінімдер саны бойынша ең белсенді өңірлердің (Түркістан, Жамбыл, Қызылорда облыстары мен Астана қаласымен қатар) көшбасында болды. Салалар бойынша үлес: Несие алғанжастардың басым көпшілігі қаржыны төмендегі бағыттарғажұмсаған: Мал және өсімдік шаруашылығы (агроөнеркәсіпкешені); Қызмет көрсету саласы (IT, білім беру, сұлулықсалондары, спорт секциялары); Бөлшек және көтерме сауда; Жеңіл өнеркәсіп пен қолөнер өндірісі. Аналитикалық түйінжәне кездесетін кедергілер Шымкент жастарына берілетін2,5%-дық микрокредиттер экономикалық тұрғыдан тиімдіболғанымен, тәжірибе барысында шешімін табуы тиісбірқатар мәселелер де байқалды: Кепіл базасыныңжетіспеушілігі: Көптеген жас кәсіпкерлердің жекеменшігінде банк талаптарына сай келетін жылжымайтынмүліктің немесе техниканың болмауы басты кедергі болыпотыр. Мемлекет бұл мәселені шешу үшін ата-аналарыныңнемесе жақын туыстарының мүлігін кепілге қоюға рұқсатетсе де, бұл кейбір отбасылар үшін қауіпті қаржылық қадамболып көрінеді. Бизнес-жоспардың сапасы: Конкурстықкомиссия алдында өз жобасын қорғап шығу үшін жастарғакәсіби маркетингтік есептеулер мен қаржылық сауаттылыққажет. Кейбір жастардың идеялары өте жақсы болғанымен, оны қағаз жүзінде дұрыс рәсімдей алмауы байқалады. Қорытынды: 2,5% жеңілдетілген микрокредиттер — бұлШымкент жастарының өзін-өзі жұмыспен қамтуына жәнешағын бизнес субъектілеріне айналуына берілген нақтыәлеуметтік әлеует. Бұл бағдарламаның тиімділігін арттыруүшін Жастар ресурстық орталықтары жанынан арнайыконсалтингтік көмек көрсетуді және бизнес-жоспардайындауға тегін қолдау көрсетуді күшейту маңызды.
Jsk ақпараттық агенттігі