Түркістан — тарихи әрі рухани маңызы зор қала ғана емес, сонымен бірге экологиялық ахуатты реттеу мен жасыл инфрақұрылымды дамыту тұрғысынан да маңызды өңір. Соңғы үш жылда – шамамен 2022–2024 жылдар аралығында – Түркістан қаласы мен маңында қоршаған ортаны қорғау бағытында бірқатар ауқымды бастамалар қолға алынды. 2025 жылы осы бастамаларды жалғастыру мен тереңдету үрдістері байқалады, бұл өңірдің экологиялық тұрақтылығы мен жасыл келбетін нығайтуға бағытталған.
Соңғы үш жылдағы қоршаған ортаны қорғау шаралары (2022–2024)
“Таза Қазақстан” акциясы және сенбіліктер
Түркістан облысында “Таза Қазақстан” республикалық экологиялық акциясы жүйелі түрде өткізіліп келеді. Белсенді сенбілік жұмыстарында жергілікті тұрғындар, мемлекеттік мекемелер мен кәсіпкерлер бірігіп, қоқыс жинау, абаттандыру және ағаш отырғызу шараларына қатысуды әдетке айналдырып келеді. Мысалы, Түркістан қаласында бір жалпықалалық сенбілік өткізілген кезде 800-ге жуық адам қатысып, шамамен 5 тонна қоқыс жинайды, осылайша қаланың 18 экологиялық маңызды аумағы тазартылды.
Көгалдандыру және жасыл белдеуді қалыптастыру
“Жасыл белдеу” жүйесі аясында Түркістан маңындағы аумақтарда ағаш отырғызу белсенді жүргізілуде. 2024 жылы күзгі маусымда шамамен 240 гектар жерге көшеттер (мысалы, қарақарағай, терек, қайың, сирек түрлер) егілді. Бұл жұмыстар қала маңында ауа сапасын жақсартуға, шаңды-тозаңды желден қорғауға және экологиялық тұрақтылыққа қолдау беру үшін маңызды.
Жасыл акцияларға қатысатын қауымдастықтың өсуі
Облыста экология департаменті мен орман шаруашылығы саласында табиғатты қорғаушылар саны артты. 5 маусым — Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күні қарсаңында Түркістанда табиғатты жанашырлар мен орманшыларының басқосуы өтті. Бұл – жергілікті қоғамның экологиялық санасының артуы мен табиғатты қорғауға деген қатысуының нақты көрінісі.
Құқықтық бақылау және тәртіп орнату
Акция барысында қала тазалығына зиян келтірген тұрғындарға әкімшілік жауапкершілікке тарту тетігі күшейтілген. 2025 жылғы маусым айында “Таза Қазақстан” акциясы шеңберінде Түркістан облысында 11 440 құқықбұзушылық фактісі тіркелді, олардың көпшіліі белгіленбеген жерге қоқыс тастау мен абаттандыру ережелерінің бұзылуы бойынша тортырылған хаттамалар. Мұндай жаза түрлері-тәртіпті күшейту, заңсыз қалдық алаңдарын жою және қоқыс басқарудағы заңдылықты нығайтуға мүмкіндік береді.
2025 жылғы қоршаған ортаны қорғаудағы басымдықтар мен жаңа бастамалар
2025 жылы Түркістан облысы мен қаласында бірқатар экологиялық бағыттағы жұмыстар күшейтілді. Бұл жылы орын алған маңызды оқиғалар мен жобалық бастамаларды бірнеше сипаты бойынша талдауға болады:
Ағаш отырғызудың маңыздылығы артуы
2025 жылдың көктемінде Түркістан облысында 1,2 миллионнан астам ағаш көшеті отырғызу жоспарланды, оның жартысынан көбі көктемгі ағаш егу науқанында егілген. Бұл жалпы республикалық “2 миллиард ағаш” және “15 миллион ағаш қалаларда” сияқты бағдарламалар аясындағы нақты қосымша. Ағаш отырғызу жұмыстары қала мен маңды жасыл желектермен толықтырып, ауа сапасын жақсарту мен климаттық тұрақтылықты сақтайды деген жоспармен жасалған.
Экологиялық тәртіпті нығайту және заңбұзушылықтарды бақылау
2025 жылғы “Таза Қазақстан” акциясы шеңберінде тіркелген құқықбұзушылықтар жоғары деңгейде талқыланып, әкімшілік шаралар күшейтілгенін жоғарыда айтып өттік. Бұл науқан қоғамдық мәжбүрлікті арттырумен бірге тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін күшейтуді көздейді.
Институционалдық жоспарлар мен есеп беру
Түркістан облысының экология департаменті 2025 жылдың І және ІІ жартыжылығына арналған қоршаған ортаны қорғау іс-шараларының жоспарын бекітті. Сондай-ақ, “Мирас Байкен” ЖШС-нің 2025–2034 жылдарға арналған “Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар” жоспары талқыланды. Бұл жоспарлар тұрақты бақылау мен мониторингті енгізуді, компаниялардың экологиялық жауапкершілігін арттыруды көздейді.
Эко-социал жобалар мен қоғамдық қатысу
Түркістанда “Үлгілі ауыл” жобасы аясында экологиялық мәдениет пен табиғатты сақтау әрекеттері жергілікті деңгейде қолдау тапқан. Бұл көрсеткіштер тұрғындардың таза ортаға деген мүддесін күшейтуге, экологиялық тәртіпті орнатуға және тұрақты өмір салтын қалыптастыруға ықпал етеді.
Сараптама: қорытынды және экологиялық перспективалар
Жасыл желектерді ұлғайту маңызды фактор
Ағаш отырғызу науқаны (1,2 млн көшет – 2025) және “жасыл белдеуді” нығайту жұмыстары – Түркістанды экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіру мүмкіндігі бар жасыл қалаға айналдыру жолындағы стратегиялық қадам. Бұл ауаның ластануын азайтуға, тозаңды желді тежейтін табиғи тосқауылдарды қалыптастыруға, сонымен қатар тұрғындар үшін демалыс аймақтарын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Қоғамдық қатысу мен экологиялық мәдениеттің өсуі
Сенбіліктер, құқықтық бақылау, қоғамдық акциялар – экологиялық тәртіпті нығайтады. Бірнеше мың адам қатысатын осындай шаралар жергілікті қоғамды қаланы бірге қорғауға ынталандырады. 2025 жылғы жоғары құқықбұзушылық тіркеуі көрсеткендей, бақылау мен тәртіпке талап күшейіп, қоғамдық жауапкершіліктің артқаны қуантады.
Институционалдық механизмдер мен тұрақты жоспарлау
Экология департаментінің стратегиялық жоспары мен жеке компаниялардың қоршаған ортаны қорғау жоспарын бекітуі тұрақты экологиялық басқаруды күшейтеді. Бұл тек ағаш егу, қоқыс жинау емес, экологиялық мониторинг, есеп беру және ұзақ мерзімді экологиялық саясатты жүзеге асыруға арналған.
Мәселелер мен тәуекелдер
Ағаш отырғызу барысында жаңа көшеттердің күтімі, суарылуы, өміршеңдігі маңызды мәселе. Еңбек ресурстары мен техникалық қолдау болмаған жағдайда көшеттердің өсуі төмен болуы мүмкін.
Құқықбұзушылықтарды тіркеу мен әкімшілік жауапкершілік артуы тұрғындар арасында жағымсыз реакция тудыруы ықтимал. Оған қоса, заңдылықты сақтау мәдениетін қалыптастыру – ұзақ мерзімді міндет.
Жоспарланған іс-шаралар финансылық ауыртпалық болуы мүмкін, әсіресе экологиялық жобаларға қаражат тұрақты бөлінбеуі ықтимал.
Болашақ перспектива
Егер 2025 жылғы бастамалар жалғасын тапса және қарқыны арта берсе, Түркістан қаласы келесі 5–10 жылда жасылдығы жоғары, тұрғындар үшін жайлы, экологиялық тұрақты қалаға айналуы ықтимал. Бұл қала тек туризм, мәдениет үшін ғана емес, тұрақты даму моделі бойынша үлгі бола алады.
Соңғы үш жылда Түркістан қаласында қоршаған ортаны қорғау бойынша жүйелі жұмыстың ауқымы кеңейіп келеді. “Таза Қазақстан” акциялары, сенбіліктер, жасыл белдеу қалыптастыру, әлеуметтік жобалар мен институционалдық жоспарлар, бәрі бірге қаланың экологиялық болашағын нығайтуға арналған. 2025 жылғы жаңа бастамалар мен жоспарлар осы үрдісті тереңдетіп, Түркістанды Қазақстандағы экологиялық тұрақтылығы жоғары өңірлердің біріне айналдыру мүмкіндігін ашты деп білеміз.
JSK Enter Media