Қазақстанның рухани жүрегі ғана емес, азаматтық сана мен патриоттық сезімнің орталығына айналған Түркістан. Қала тұрғындары үшін патриотизм, бірлік, тұрақтылық, сенім және жауапкершілік жайында сөз қозғалғанда, бұл жай ұғымдар емес, күнделікті өмірдегі тәжірибе мен әлеуметтік қатынастың негізі болып табылады. 2025 жылы қалалық әлеуметтік зерттеу орталығы 1200 тұрғын арасында сауалнама жүргізіп, олардың патриоттық және азаматтық құндылықтар туралы көзқарастарын зерттеді. Бұл зерттеу Түркістанның қазіргі рухани бейнесін және тұрғындардың қоғамдық мінез-құлқын түсінуге мүмкіндік береді.
Патриотизм: жүректен шыққан сезім
Сауалнама нәтижелері көрсеткендей, Түркістан тұрғындарының 82%-ы өз елін мақтан тұтады және Қазақстанның жетістіктерін қолдауға дайын. Көптеген респонденттер патриотизмді тек Туды көтеру немесе мерекелік шараларға қатысу деп емес, күнделікті жауапкершілікпен байланыстырады. Мысалы, 34 жастағы қала тұрғыны Айжан Сейітова былай деді: «Мен үшін патриотизм – туған жерге қамқор болу, көшелерді таза ұстау, балаларға мәдени және тарихи мұраны жеткізу».
Ер адамдар арасында патриоттық сезім әскери борыш, қоғамға қызмет ету, мәдениет пен спортқа қатысу арқылы көрініс табады. Сауалнама дерегінде 76% ер азамат «патриотизм – жеке жетістіктерден басталады» деп жауап берді. Осы көрсеткіштер Түркістанда патриоттық сана тек ресми іс-шаралармен шектелмейтінін, тұрғындардың өмір салтына етене енгенін көрсетеді.
Бірлік: көпұлтты қаладағы әлеуметтік байланыс
Түркістан – көпұлтты қалалардың бірі. Сауалнамада респонденттердің 88%-ы «қаладағы әртүрлі этнос өкілдері арасындағы достық пен өзара құрмет біздің қоғамның тұрақтылығының кепілі» деп жауап берді. Жастар арасында бұл көрсеткіш одан да жоғары – 91%. 21 жастағы студент Ержан Нұрмағамбетов: «Бірлігіміз бен достығымыз болмаса, патриотизмнің өзі толық бола алмайды. Біз бір-бірімізді қолдап, қиындықта бірге болуымыз керек».
Қала әкімдігінің ұйымдастыруымен өткен «Түркістан – бірлік алаңы» жобасы тұрғындардың осы көзқарасын нығайтуға бағытталған. Бұл жобаға қатысқан тұрғындар түрлі мәдени және спорттық іс-шаралар арқылы бірліктің практикалық мәнін сезінгендерін айтты.
Тұрақтылық: әлеуметтік және экономикалық сенім
Сауалнама көрсеткендей, 79% тұрғын үшін тұрақтылық – мемлекет саясатына сенім және жеке өмірдегі тұрақтылықты қамтамасыз ету. Олар экономикалық жағдайға ғана емес, әлеуметтік, мәдени және құқықтық ортадағы тұрақтылыққа да мән береді. 45 жастағы кәсіпкер Марат Бекжігітов: «Менің ойымша, елдегі тұрақтылық – әрбір тұрғынның жауапкершілігінен басталады. Егер біз өз ісімізге жауапкершілікпен қарасақ, қоғам да тұрақты болады». Бұл дерек тұрақты қоғамның қалыптасуында азаматтық қатысу мен жеке жауапкершіліктің маңызын көрсетеді.
Сенім: қоғам мен билік арасындағы байланыс: Сауалнама нәтижесіне сүйенсек, Түркістан тұрғындарының 68%-ы мемлекеттік институттарға сенім білдіреді. Бұл көрсеткіш елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда жоғары. Сенімнің негізі – ашықтық, ақпаратқа қолжетімділік және азаматтардың пікірін ескеру.
40 жастағы мұғалім Гүлжан Қайырбекова: «Билік пен халық арасындағы сенім — қоғамдағы тұрақтылық пен бірліктің басты факторы. Біз өз ойымызды білдіргенде ескерілетініне сенеміз». Сауалнама дерегінде, жастар арасында сенім деңгейі 72%-ға жеткен. Бұл, әсіресе, жергілікті жастар жобалары мен халықаралық іс-шараларға қатысу нәтижесінде қалыптасқан.
Жауапкершілік: жеке және қоғамдық өлшем
Түркістан тұрғындарының 84%-ы жауапкершілікті тек жеке мінез-құлықпен емес, қоғам алдындағы міндетпен байланыстырады. Жауапкершілік тұрғындардың патриоттық сезімімен, бірлік пен тұрақтылыққа деген көзқарастарымен тығыз байланыста.
25 жастағы студент қыз Динара Төлегенова: «Мен үшін жауапкершілік – тек өз отбасымды емес, қала мен елді де қорғау. Біз әр істі адал атқарсақ, қоғам сенімді және тұрақты болады». Жауапкершілікке деген көзқарас көбіне қоғамдық ұйымдарда, еріктілер қозғалысында және жастар жобаларында көрініс табады.
Түркістан тәжірибесінің ерекшелігі:
Сауалнама нәтижелері Түркістан тұрғындарының патриотизм, бірлік, сенім және жауапкершілік құндылықтарын өз өмірінде белсенді қолданатынын көрсетті. Бұл ерекшелік келесі факторлармен байланысты: Рухани орталық болуы – Түркістан тарихи және мәдени мұрасы арқылы азаматтық сана қалыптастырады. Жастар белсенділігі – халықаралық және қалалық жобалар тұрғындардың патриоттық тәжірибесін нығайтады. Әлеуметтік орта – көпұлтты қоғамдағы өзара құрмет пен ынтымақ, сенім мен жауапкершілікті күнделікті өмірде жүзеге асырады. Сауалнамаға сүйенсек 72% тұрғын «қаладағы іс-шаралар мен жобалар патриоттық сезімді арттырады және бірлікке ықпал етеді» деп жауап берді. Бұл көрсеткіш Түркістандағы азаматтық-патриоттық жұмыс тиімділігін дәлелдейді.
Түркістандағы тұрғындардың пікірі көрсеткендей, патриотизм, бірлік, тұрақтылық, сенім және жауапкершілік — жеке өмірмен тығыз байланысты, бірақ қоғам үшін де маңызды құндылықтар. Жастар мен ересектер бірдей белсенділік танытып, мәдени, білімдік, спорттық және әлеуметтік жобаларға қатысу арқылы осы құндылықтарды күнделікті өмірде іске асырады. Бұл зерттеу Түркістанды тек тарихи-рухани орталық қана емес, қазіргі Қазақстандағы патриоттық және азаматтық сана орталығы ретінде көрсетеді. Тұрғындардың көзқарасы бойынша, патриотизм — тек Туды көтеру емес, жауапкершілік пен сенімнің, тұрақтылық пен бірліктің өмірде көрініс табуы.
JSK Enter Media