Жасыл экономика – қазіргі заманғы даму стратегиясының басты бағыттарының бірі. Ол экономикалық өсімді экологиялық тұрақтылықпен біріктіруге бағытталған. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бұл экономикалық саясат климатқа, табиғи ресурстарға және әлеуметтік тұрақтылыққа жауапкершілікпен қарауды талап етеді. Жасыл экономика энергия тиімділігін арттыру, қалдықтарды азайту, жаңартылатын энергия көздерін пайдалану, су мен жер ресурстарын ұтымды пайдалану, сондай-ақ экологиялық таза өндіріс пен көлік жүйесін дамыту сияқты қағидаттарға сүйенеді.
Әлемдік деңгейде жасыл экономика негізін қалаған елдер арасында Еуропа мемлекеттері ерекше орын алады. Швеция, Дания және Германия энергияны тиімді пайдалану, қалдықтарды қайта өңдеу және «ақылды қала» технологияларын енгізу арқылы экономикалық өсім мен экологиялық тұрақтылықты қатар қамтамасыз етті. Мысалы, Германияда индустриялық өндіріс орындарында қалдық жылуды қайта пайдалану, энергияны тиімді өндіру және қоршаған ортаға зиян келтірмейтін технологияларды енгізу тәжірибесі кеңінен таралған. Сол сияқты, Дания мен Нидерланды жел және күн энергиясын қалалық инфрақұрылымға интеграциялап, жасыл экономиканың тиімділігін арттырды.
Қазақстанда жасыл экономиканың қағидаттары соңғы онжылдықта мемлекеттік деңгейде бекітіліп келеді. 2013 жылы «Қазақстанның Экологиялық кодексі» аясында энергия үнемдеу, жаңартылатын энергия көздерін дамыту және қоршаған ортаны қорғау міндеттері нақты көрсетілді. 2018 жылы қабылданған «Қазақстанның жасыл экономикаға көшу тұжырымдамасы» елдің экономикалық стратегиясының маңызды бөлігі болып саналады. Оның негізгі принциптері: энергия тиімділігін арттыру, өндіріс пен қызмет көрсету салаларында экологиялық стандарттарды енгізу, қалдықтарды басқару, экологиялық таза көлікті дамыту және халықтың экологиялық санасын арттыру. Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан жасыл экономикаға көшу арқылы тек экологиялық емес, сонымен қатар экономикалық пайда көре алады: энергия шығынын азайтып, импортқа тәуелділікті төмендету, жаңа жұмыс орындарын ашу және халықаралық рейтингтерде бәсекелестік қабілетін арттыру мүмкін.
Бүгінде Түркістан қаласы жасыл экономиканы енгізудің әлеуеті жоғары аймақтардың бірі болып саналады. Қаладағы өнеркәсіптік, тұрғын үй-коммуналдық және көлік инфрақұрылымы энергияны тиімді пайдалануды және экологиялық таза шешімдерді қажет етеді. Соңғы жылдары қалада жаңартылатын энергия көздерін пайдалану жобалары қолға алынуда. Мысалы, кейбір өндірістік кешендер мен әлеуметтік нысандарға күн панельдері орнатылып, электр энергиясын өндіруде өздігінен тәуелсіздікке қол жеткізілді. Сарапшылардың болжамы бойынша, егер Түркістан қаласы күн және жел энергиясын кеңінен енгізсе, алдағы бес жылда электр энергиясына тәуелділікті 25–30% төмендетуге болады.
Түркістандағы жасыл экономика тек энергетика саласымен шектелмейді. Қалада қалдықтарды басқару және қайта өңдеу жүйесін енгізу, су ресурстарын үнемдеу және экологиялық таза көлікті дамыту маңызды болып отыр. Мысалы, электр автобустар мен гибридтік көліктерді енгізу, велосипед жолдарын кеңейту қаланың экологиялық көрсеткішін жақсартады. Эколог-сарапшылардың айтуынша, қалалық көліктің жасыл шешімдерге көшуі ауа сапасын жақсартып қана қоймай, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттырады және энергия шығынын азайтады.
Бастысы Түркістандағы жасыл экономикаға инвестиция тарту да белсенді жүреге асып отыр. Соңғы бес жылда қалаға тартылған инвестицияның бір бөлігі энергия тиімділігін арттыруға және экологиялық жобаларды жүзеге асыруға бағытталды. Жергілікті әкімдік пен жеке сектор серіктестігі нәтижесінде тұрғын үйлерді оқшаулау, жылу сорғыларын орнату, энергияны үнемдейтін жарықтандыру және қоғамдық нысандарды модернизациялау жобалары іске асырылуда. Экономист-сарапшылардың пікірінше, бұл шаралар қала экономикасына жаңа серпін беріп, жасыл технологияларға сұранысты арттырады. Сонымен қатар, Түркістандағы жасыл экономиканы дамытуда әлеуметтік компонент маңызды рөл атқарады. Тұрғындарды энергияны үнемдеуге бағытталған ақпараттық науқандар, «ақылды есептегіштер» орнату, экологиялық білім беру бағдарламалары жасыл экономиканың тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Сарапшылардың болжамына қарағанда, егер тұрғындар мен кәсіпкерлердің белсенділігі арта берсе, Түркістан 2030 жылға қарай Қазақстандағы жасыл экономика үлгісіндегі қалалардың біріне айнала алады.
Әлемдік және қазақстандық тәжірибені ескере отырып, Түркістандағы жасыл экономика келесі бағыттар бойынша дамуы мүмкін дейді сарапшылар: Энергия тиімділігі және жаңартылатын энергия – күн, жел энергиясын пайдалану, энергияны үнемдейтін ғимараттар мен өндіріс объектілерін салу.Қалдықтарды басқару және қайта өңдеу – қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу және энергияны қалдықтан алу жобалары. Экологиялық таза көлік – электр автобустар, гибридтік көліктер, велосипед жолдары және қоғамдық көліктің дамуы. Халықтың экологиялық санасын арттыру – ақпараттық науқандар, білім беру бағдарламалары, «ақылды есептегіштер» және тұтынушылардың саналы қатысуы.
Түркістан қаласында жасыл экономикаға көшу – тек экологиялық міндет емес, сонымен бірге экономикалық тиімділік пен әлеуметтік даму кепілі. Сарапшылардың болжамы бойынша, дұрыс стратегия мен белсенді мемлекеттік қолдау арқылы қала 2030 жылға қарай энергия үнемдейтін, экологиялық таза және экономикалық тұрақты дамитын орталыққа айнала алады. Жасыл экономика қағидаттарын енгізу арқылы Түркістан болашақта Қазақстандағы тұрақты даму үлгісіндегі қалалардың бірі болуға үміткер болмақ.
JSK Enter Media