Шымкентте шахмат шеберлері бас қосты: әлемдік жарыстарға жолдама сарапқа салынады

Шымкент қаласында ардагер шахматшылар арасындағы Қазақстан чемпионаты басталды. Аталған жарыс 50 жастан асқан және 65 жастан асқан спортшылар санатындағы елдің ең мықты шахматшыларын анықтап қана қоймай, халықаралық деңгейдегі беделді турнирлерге қатысатын ұлттық құрамалардың құрамын айқындайды.
Чемпионат барысында қатысушылар шахматтың үш түрі бойынша сынға түседі: классикалық шахмат, рапид және блиц. 1962–1976 жылдары туған спортшылар 50 жастан асқан ойыншылар санатында, ал 1961 жылға дейін туған шахматшылар 65 жастан асқан ойыншылар санатында бақ сынайды. Турнир қорытындысы бойынша үздік ойыншылар Италияда өтетін командалық әлем чемпионатына, Сербияда өтетін жеке әлем чемпионатына және Азия чемпионатына қатысу мүмкіндігіне ие болады.
Биылғы чемпионатқа еліміздің әр өңірінен келген 97 спортшы қатысуда. Олардың қатарында 50 жастан асқан әйелдер санатында 13 қатысушы, 65 жастан асқан әйелдер санатында 9 қатысушы бар. Ал ерлер арасында 50 жастан асқан спортшылар санатында 34 шахматшы, 65 жастан асқан спортшылар санатында 41 қатысушы өнер көрсетуде.
Жарыс форматына сәйкес, 50 жастан асқан әйелдер арасында турнир 7 турдан тұратын швейцариялық жүйе бойынша өтеді. 65 жастан асқан әйелдер арасында 8 турлық айналмалы жүйе қолданылса, ерлер арасындағы екі жас санатында да 9 турдан тұратын швейцариялық жүйе пайдаланылады.
50 жастан асқан әйелдер арасында негізгі фавориттер қатарында Алматы қаласының өкілі Виктория Иржанова, Астана қаласынан Альфия Туребаева, Павлодар облысынан Елена Анкудинова және Алматы қаласынан Елена Гайченя бар. Дегенмен мамандар шахматта күтпеген нәтижелер жиі кездесетінін айтып, басқа да қатысушылардың жеңіске жету мүмкіндігін жоққа шығармайды.
65 жастан асқан әйелдер арасында дебютант Ирина Буланова (Алматы) басты фавориттердің бірі саналады. Оған өткен жылғы чемпион Инна Матвеева-Попрукайло (Алматы), сондай-ақ Ақтөбе облысынан Зайтуна Туралиева мен Жамбыл облысынан Елена Деревянко лайықты бәсекелес болмақ.
Ерлер арасындағы 50 жастан асқан спортшылар санатындағы бәсеке де тартысты өтеді деп күтілуде. Былтырғы көшбасшылардың қатыспауына байланысты басты үміткерлер қатарында рейтингтері 2000-нан асатын тәжірибелі шахматшылар бар. Олардың қатарында Ерлан Тикжанов (Алматы), Абай Ақшибеков (Жамбыл облысы), Нұрлан Досов (Астана), Олег Головчук (Шымкент), Ғалымжан Ибраев (Қызылорда облысы) және Нұрлан Тілеубай (Қостанай облысы) бар.
Халықаралық арбитр, чемпионаттың бас төрешісі Сергей Кимнің айтуынша, 65 жастан асқан спортшылар санатында да қызықты өзгерістер орын алған.
«Қонақжай Шымкент қаласы ардагер шахматшылар арасындағы Қазақстан чемпионатын қабылдап отыр. Қазіргі таңда шахмат федерациясында бұл санаттағы жарыстар “сеньорлар” чемпионаты ретінде өткізіледі. 65 жастан асқан спортшылар санатында бірқатар өзгерістер болды. 2025 жылғы Азия чемпионы Марат Примбетов бұл турнирден босатылды. Ал 50 жастан асқан ойыншылар санатынан гроссмейстер Серікбай Темірбаев (Ақмола облысы) осы топқа ауысты. Сонымен қатар жеңіске үміткерлер қатарында Владислав Насыбуллин (Астана), Александр Звягин (Шымкент) және Қуанышбек Жұмадуллаев (Түркістан облысы) бар», – деді бас төреші.
Чемпионат келесі кесте бойынша өтеді:
12–18 наурыз аралығында классикалық шахмат партиялары ойнатылады. Әр партияға 90 минут уақыт беріліп, әр жүріске қосымша 30 секунд қосылады.
19 наурызда жылдам шахмат (рапид) турнирі өтеді. Мұнда әр ойыншыға 10 минут уақыт беріліп, әр жүріске 5 секунд қосымша уақыт қарастырылған.
20 наурызда молниеносный шахмат (блиц) жарыстары ұйымдастырылады. Әр партияға 3 минут уақыт беріліп, әр жүріске 2 секунд қосымша уақыт қосылады.
Чемпионаттың жалпы жүлде қоры 3 миллион теңгені құрайды. Жеңімпаздар мен жүлдегерлер медальдармен қатар ақшалай сыйақыларға ие болады. Классикалық шахмат бойынша бірінші орынға – 250 мың теңге, екінші орынға – 150 мың теңге, үшінші орынға – 100 мың теңге көлемінде сыйақы қарастырылған.